.

.

sobota, 28 grudnia 2019













59-903 Zgorzelec 5 skr poczt 7
Nasz znak SUKZP-To  4/12/2019                  Zgorzelec  28.12.2019

Petycja-List otwarty  do  Dyrektora MZD oraz do Kierownik  Miejskiej Pracowni Urbanistycznej, oraz do Przewodniczącego Rady Miasta Torunia.

Szanowni Państwo 
Po pierwsze chciałbym podziękować  Państwu za odpowiedź przewodniczącego Rady Miasta z  października i odpowiedź Dyrektora MZD z 20.11.2019  oraz publikacje mojej petycji na stronie MZD   http://www.bip.mzd.torun.pl/index.php?cid=63  a przede wszystkim za bardzo rozsądną decyzję o postulowanymi przeze mnie w petycji z 24.09 2019 unieważnieniu ogłoszonego przez państwa przetargu na opracowanie projektu III mostu zachodniego w Toruniu. Mniejsza już tutaj w tym momencie o podane przez Państwa uzasadnienie , czy główną przyczyną jest podany przez Panasów fakt że wszystkie złożone oferty były na kwoty wyższe niż zakładane przez Państwa 900.000 zł , czy też wskazany przymnie w mojej petycji fakt  że przetarg została przez państwa źle przygotowany gdyż projekt byłby niewykonalny, gdyby został zrealizowany  wg podanych przez Państwa parametrów,  a wynikających z SUiKZP z 2008 oraz z 2018 dla mostu zachodniego przewidujących klasę drogi zbiorczej Z,  a nie Głównej Przyspieszonej  GP wymaganej dla mostu i drogi  łączącej dwie drogi krajowe. Faktem tutaj bowiem jest , że w zaistniałej sytuacji dalsze przedłużanie terminu rozstrzygnięcia przetargu o kolejne 2  miesiące i żądania zgody od oferentów  na przedłużenie terminów zachowania wpłaconego wadium do przetargu   narażałoby ze strony MZD na niezasadne straty. Nie jest wcale prawda ż Torunia nie stać na projekt mostu ponad milion zł bo jesienią 2014 Toruń ogłosił konkurs na projekt Bulwarów Filadelfijskich wart 1,5 mln zł a którego efektów do dziś dnia nie widać ,  mimo ze został przez miasto zapłacony  http://arcadia-thoruniensis.blogspot.com/2015/

Nie jest też prawdą, że dokumenty lokalizacyjne III mostu w Toruniu zostały przez MZD poprawnie przygotowane tak by skorzystać z rządowego programu Mosty dla Reginów, gdyż Toruń Jest miastem z siedzibą powiatu i sam bezpośrednio nie może korzystać z dotacji programu „Mosty  dla Regionów” na miast może i powinien podjąć nie zwłoczne działania by przygotować wniosek z projektem mostu zachodniego jak mostu klasy GP dla DK15  jako zachodnio –północnej obwodnicy Torunia do rządowego projektów 100 obwodnic miejskich
W ramach tego programu będzie przyspieszona realizacja już  realizowanych 57 obwodnic https://www.portalsamorzadowy.pl/inwestycje/do-2023-roku-w-polsce-powstanie-57-obwodnic-oto-ich-lista,73008.html
Miastami najbardziej obecnie potrzebującymi obwodnic są z całą pewnością:
  1. Olsztyn
  2. Kraków
  3. Białystok
  4. Wrocław
  5. Łódź
  6. Bydgoszcz
  7. Szczecin
  8. Warszawa
Na tej liście  bez wątpienia powinien znaleźć się Toruń w którym tuz przy wpisanej na listę światowego dziedzictwa przebiegają przez centrum miasta aż 3 drogi krajowe DK15, DK 80 i DK 91 i gdzie nie ma połączenia w Czerniewicach węzłem z S10 i A-1 i gdzie żadna z dróg krajowych przebiegających tranzytowo przez centrum Torunia  nie ma wymaganych  parametrów drogi klasy GP.    

Rozwinięta sieć obwodnic charakterystyczna jest dla krajów zachodnich. Przejeżdżając przez największe miasta np.: Francji czy Hiszpanii, nie trzeba zjeżdżać praktycznie na żadne miejskie drogi. Budowa nowych obwodnic może przysłużyć się nie tylko kierowcom, ale i mieszkańcom miast. Drogi okalające zbierają większość ruchu miejskiego i – co najważniejsze – pozwalają na to, by TIR-y nie wjeżdżały do centrów miast. Przypomnę ze ja już 17.12.2002  jako wówczas przedstawiciel Towarzystwa ekologicznego transportu zwróciłem się do nowo wybranego prezydenta Michała Zaleskiego wskazując po raz pierwszy publicznie tuz po wyborach samorządowych  w 2002 o  konieczności rezygnacji centralnego tranzytowego  planowanego mostu w ciągu ul Waryńskiego na rzecz 2 mostów obwodnicowych wschodniego i zachodniego.    
       










Józef Czerny                                                                                                                                                                        Instytut Promocji Eko-architektury  ArCADia-EKOTEST                                                                                                      59-903 Zgorzelec  5 skr poczt 7                                                                                                                                www.arcadia-ekotest.blogspot.com

Nasz znak:SUKZP-To   3/10/2019                                           Zgorzelec  1.10.2018                                     
                                                                 
Petycja do Przewodniczącego Rady Miasta  Torunia ,do Dyrektora MZD i do Kierownik Miejskiej Pracowni Urbanistycznej, pilnej konieczności uchylenia i zmiany uchwały Rady Miasta  nr 1032/06  z 18.05.2006  oraz uchwały nr 805/2018 z dnia 25 stycznia 2018 w sprawie uchwalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego  Torunia oraz w sprawie konieczności zmiany wadliwych planów podstawowego z przebiegiem wbrew wymogom ustawy o drogach publicznych aż dwu dróg krajowych wokół centrum Torunia oraz przeciw sytuacji w której od 2010 planuje się  buduje się wbrew przepisom nowe drogi i mosty  a także w sprawie  wstrzymania nie zasadnej przebudowy placu Rapackiego i mostu im Piłsudskiego w obecnym przebiegu DK 15  i wytyczenie nowej lokalizacji mostu zachodniego w przebiegu drogi wojewódzkiej nr 257 (miejsce wskazane już w petycji 4/2016 oraz budowa tego mostu  w technologii prefabrykatów  „Most w 3 miesiące” zamiast  planowanej tymczasowej przeprawy mostowej.   

Na podstawie ustawy o petycjach zgłaszam niniejszą  petycję w interesie społecznym będąca jednocześnie  w myśl art. 11  tej ustawy  częściowo petycją  w tej samej sprawie co petycja z 9/2019   sprawie nie właściwie zaprojektowanej przebudowy placu Rapackiego i wnoszącą do tej petycji   dodatkowe fakty i dowody dotąd nie znane  organowi ( w rozumieniu art. 145kpa) rozpatrującemu petycję (jak i kolejnym Radom Miasta od jesieni 2002r.) , a  także świadczącej o niewłaściwie  negatywnie rozpatrzonej  w świetle obecnie  zgłaszanych nowych faktów także  petycji 6/2019 z 25.05.2019 w sprawie zaniechania wycinki 80 drzew.
Jednocześnie wyrażam zgodę na publikacje danych osobowych podmiotu wnoszącego petycję.
  
Motto: „ Parvus error in principio magnus est in fine“(mały błąd na początku, staje się wielki na końcu)    
Św.Tomasz z Akwinu za Arystotelesem  we wstępie do „De ente et essentia“( O bycie i istocie)

1.     Opis i analiza zgłaszanego problemu :


W Toruniu od lat 90-tych narasta problem przeciążenia komunikacyjnego wokół Centrum Torunia którędy przebiegają bezpośrednio aż dwie drogi krajowe DK80 i DK15 a pośredni w otulinie centrów ulicą Kościuszki przebiega dodatkowo droga DK91.   W dodatku przebieg tych dróg krajowych przez Toruń jest nie zgodny z aktualnymi wbrew ustawowym wymogom, że drogi krajowe w przebiegu miejskim powinny być poprowadzone  ulicami o klasie GP i  wyłącznie ze skrzyżowanymi skanalizowanymi (a nie z sygnalizacja świetlną).
Problemy komunikacyjne wokół centrum Torunia wynikają z historycznie ukształtowanego okrężno promienistego układu dróg  biegnących do centrum i wokół danych fortyfikacji miejskich, posiadania do grudnia 2013 tylko jednego mostu drogowego oraz generującego przejazdy przez Wisłę położenie dworca głównego w lewobrzeżnej części Torunia.  . Od lat 60-tych polscy urbaniści i drogowcy opracowywali projekt naprawy sytuacji drogowej kolejowej Torunia w sposób najbardziej ekonomiczny jak wówczas uważano poprzez projekt dwu tras średnicowych ( północnej i południowej ) oraz  biegnącej przez geometryczny  środek Torunia trasy nowomostową w ciągu ul Waryńskiego tranzytową dla dróg krajowych  klasy GP , a nawet klasy  S ( parametry miejskiej drogi ekspresowej z droga zbiorczą po obu stronach). Niestety projekt ten był porwany drogowo, ale nieodpowiedni na XXI wiek i przepisu UE preferujące budowę obwodnic miast. Na ten problem urbanistyczny   zwrócił w uwagę kierujący  miejskiej pracowni urbanistyczną w latach 1995-2000 inż. arch. Andrzej Ryczek. Zupełnie niezależnie od opracowań i propozycji zmiany planowanego krzyżowego podstawowego układu komunikacyjnego  inż. arch. Andrzeja Ryczka do bardzo podobnych wniosków w 2000 r doszedł autor niniejszej petycji pisząc w tej sprawie załączony poniżej List otwarty z 17.12.2002 do nowo wybranego wówczas prezydenta Torunia Michała Zaleskiego.
Ten list to była tylko jedna kartka papieru obustronnie zadrukowana  bez żadnych rysunków przy czym pierwsza strona została napisana w retoryce ekologicznego protestu przeciw niepotrzebne wycince 50 drzew w prawnie chronionym rezerwacie kępa bazarowa, zaś druga strona była najbardziej lapidarnym i skrótowym jak to tylko można było  opisem proponowanego układu obwodnicowego z mostem zachodnim i mostem wschodnim w ciągu ul Wschodniej ( z proponowanym tunelem pod początkowym  fragmentem  ul Wschodniej (jednokierunkowym i de facto drugim pod  ul Apator, a następnie wspólnie wzdłuż ul   Piotra Curie) oraz proponowanej północnej obwodnicy Torunia dla S10 zamiast budowy „krętej obwodnicy poligonowej”  i nią zgodnej z wymogami technicznym dróg ekspresowych z rozporządzenia z 1999 r  o wymogach technicznych  jakim musza odpowiadać drogi i ich lokalizacja.  
Jak się okazało ta tylko  jedna kartka papieru listu otwartego z 17.1.2 2002  ( niemal jak tablica z 21 postulatami ze strajku stoczniowego z sierpnia 1981 ) … przewróciła do góry nogami dwudziestoletnie prace studialne biur projektowych i pracowni urbanistycznych!
Prezydent bowiem jak się okazało po moim liści otwartym, choć  nie udzielił mi nigdy żadnej pisemnej odpowiedzi na ten list , z wrócił się natychmiast o dokumenty planistyczne do Miejskiej  Pracowni Urbanistycznej i okazało się że znalazł tam… nie wcielone w życie niemal dokładnie takie jak moje obwodnicowe analizy i wskazania urbanistyczne „TORUŃ 2010 Studium rozwoju przestrzennego” autorstwa inż. arch. Andrzeja Ryczka, co ciekawe  również ze wskazaniem na …most w ciągu ul Wschodniej zamiast na most w ciągu ul Waryńskiego!
No i się zaczął już zapomniany przez większość Torunia, prawie 10 letni ‘toruński spór mostowy” 2003-2013 …o jak to w szczytowym momencie sporu z lat 2005-2007 padło z ust premiera Jarosława Kaczyńskiego „spór o most powiatowy”…!
A wszystko dlatego że Pan Prezydent Michał Zaleski oraz  powołany przez niego jako Pełnomocnik Prezydenta ds. Inwestycji , były Wojewoda Toruński 1991-1998  i były Dyrektor Oddziału Terenowego  w Toruniu  Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad pan Bernard Kwiatkowski przez ostatnie 17 lat postępowali wobec urbanistyki i architektury podstawowego układu komunikacyjnego Torunia dokładnie odwrotnie niż nakazywał to zdrowy rozsądek i przepisy prawa.  A rozsądek nakazuje, by jak to określił współtwórca  modernizmu XX wiecznej architektury i założyciel „Bauhaus’u”  Walter Grapius, że architekt nie może być sługą klienta i inwestora, ale musi być przywódcą dzięki swojemu autorytetowi w dziedzinie wymagającej ogromnej wiedzy i doświadczenia, analogicznie jak lekarzowi żaden pacjent nie stara się nawet narzucać jak ten ma go leczyć!        
W rezultacie decydujący głos przy ustaleniu podstawowego układu drogowego Torunia  w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego z 2006 miał nie architekt i urbanista ale chemik i specjalista nie od lokalizacji mostów i dróg ale  od produkcji włókien sztucznych, bo takie właśnie  wykształcenie ma pan magister Bernard Kwiatkowski…
Przecież inż. architekt wskazywał most w ciągu ul Wschodniej tylko i wyłącznie jako most miejski i to  wydatku bez wjazdu w ul Wschodnią ( bo skrzyżowania  więcej niż 4 dróg i utrudniają i spowalniają ruch pojazdów).  W dodatku zarówno moja jaki  inż.arch Andrzeja Ryczka lokalizacja mostu w ciągu ul Wschodniej  starała się iść na lewym brzegu  jak najdalej na zachód jak  to było możliwe by ominąć niekorzystne lokalizacyjnie dla mostu zakole Wisły, zaś lokalizacja mostu wschodniego autorstwa   duetu   Kwiatkowski–Zaleski w bardzo nie korzystny wygięła go dużym łukiem na wschód wymuszając co najmniej dwukrotnie dłuższe estakady po obu stronach Wisły i zupełnie niepotrzebnie podnosząc aż tak  wysoko filary  estakady na prawym brzegu. Zupełnie też niepotrzebnie i kosztownie oraz gigantomańsko zastosowano 2 aż 50 metrowej wysokości łuki i ( w pierwotnej koncepcji miał to być tylko jeden łuk  o wysokości aż ponad 100 m – czyli rzędu wielkości piramidy Cheopsa!) podczas gdy dla funkcji swobody żeglugi wystarczył duży łuk tylko nad szlakiem wodnym , a taki most tylko z jednym łukiem byłby również bardziej korzystny architektonicznie             
           


2.UZASADNIENIE
Toruń  jest  bardzo ważnym węzłem  krzyżowania się dróg krajowych i międzynarodowych oraz  linii kolejowych i międzynarodowej drogi wodnej , a jego rola komunikacyjna jeszcze bardziej  wzrośnie  w ciągu najbliższych 10 lat w wyniku realizacji Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania kraju 2030 oraz założeń UE realizacji do 2030 wymogów budowy Europejskiej Sieci TEN-T.
Metropolia Bydgosko-Toruńska bowiem w tej aktualnej polskiej i europejskiej  koncepcji rozwoju przestrzennego stanowi ważny węzeł funkcjonalny w rozwoju infrastruktury drogowej i kolejowej.
 W tym kontekście  obecny podstawowy układ komunikacji w  centrum Torunia,  jest całkowicie  wadliwy i nie wydolny podobnie jak i całkowicie wadliwie zaprojektowane została w 1991 r skrzyżowanie A-1 z S10  co powoduje obecnie w każde  lato olbrzymie weekendowe korki na bramkach przy wjeździe na A-1 pod Toruniem  .
Wadliwy funkcjonalnie jest również  ukształtowanego jeszcze na początku XX wieku układu komunikacji kolejowej. Zaś most  drogowy im Piłsudskiego o skrajni  nad nurtem Wisły tylko 5m będzie poważną bariera dla  planowanego obwoju Międzynarodowej Drogi Wodnej E 40. 




Problem ten obecnie staje się bardzo poważny i wymagającym zgodnie z zapisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 27 marca 2003 roku pilnej ponownej zmiany Studium uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Torunia z dostawaniem do złożeń    Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (KPZK 2030)  będącej najważniejszym krajowym dokumentem strategicznym dotyczącym zagospodarowania przestrzennego kraju.
W szczególności  pilnie musi być rozwiązany problem błędnego wytyczenia przez Wojewodę Toruńskiego w 1991 wspólnego przebiegu A-1 i S10  odcinku Lubicz –Czerniewice . Mianowicie jeszcze w planach zagospodarowania przestrzennego z  1987 Autostrada A-1  pod Torunia miła biec po prawym brzegu Wisły do Nieszawy gdzie przeprawa mostowa na a-1 miała być połączona z budową stopnia wodnego w Nieszawie. W rezultacie pod Toruniem  został  wybudowany w latach 1991-2011 wadliwie zaprojektowany tylko 4 pasmowy Most autostradowy oraz węzeł Czerniewice bez połączenia z DK 91, a oddzielona budowa Stopnia wodnego w Nieszawie oddzielona od jednoczesnej budowy autostradowej przeprawy mostowej straciła zasadność ekonomiczną i do tej pory nie powstała, natomiast problem jak obecnie rozdzielić A-1 od S-10 stanowi  bardzo trudny do rozwiązanie „węzeł gordyjski”. Ta sytuacja wstrzymuje S10 i przesunięcie je budowy do 2030 r a także oddanie na odcinku Czerniewice- Stryków   A- 1 jako autostrady płatnej. Dlatego np. w Eksperckim Projekcie Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju do 2033  opracowanego w okresie od czerwca 2007 r. do grudnia 2008 r. przez Zespół Ekspertów Naukowych do spraw Zagospodarowania Przestrzennego Kraju, powołany przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, pod przewodnictwem: prof. zw. dr hab. czł. koresp. PAN Piotra Korcelli zaproponowano poprowadzenie S10 z Warszawy koło Płocka na prawym brzegu Wisły do Nieszawy oraz wspólny przebieg z A-1 do węzła w Czerniewicach.   
 

piątek, 20 grudnia 2019

https://wiadomosci.wp.pl/sejm-przyjal-uchwale-ws-olgi-tokarczuk-byl-sprzeciw-6458798512003201a

Sejm przyjął uchwałę ws. Olgi Tokarczuk. Był sprzeciw

Posłowie przegłosowali uchwałę, w której wyrazili uznanie dla Olgi Tokarczuk. Uchwała przypomina, że polska literatura po raz piąty została wyróżniona Nagrodą Nobla. Za uczczeniem osiągnięcia pisarki głosowało 406 posłów, przeciw był jeden, a 17 wstrzymało się od głosu.
 
 
  • Uchwała została przegłosowana znaczną większością głosów
  • Przeciwko uhonorowaniu Tokarczuk protestował Grzegorz Braun
"Do Henryka Sienkiewicza, Władysława Reymonta, Czesława Miłosza, Wisławy Szymborskiej dołączyła w 2019 roku Olga Tokarczuk" - czytamy w uchwale.
Sejm ocenił, że "autorka 'Biegunów', 'Ksiąg Jakubowych' czy 'Prawieku i innych czasów' odważnie pisze o kryzysie, w jakim znalazła się zachodnia cywilizacja". "Mówi, jak trudno dziś scalić świat, który stał się światem fragmentów osobnych, odrębnych bytów i narracji".
Olga Tokarczuk była w Senacie. Krótki komentarz
W uchwale zacytowano również słowa samej Tokarczuk. "Chciwość, brak szacunku do natury, egoizm, brak wyobraźni, niekończące się współzawodnictwo, brak odpowiedzialności sprowadziły świat do statusu przedmiotu, który można ciąć na kawałki, używać i niszczyć. Dlatego wierzę, że muszę opowiadać tak, jakby świat był żywą, nieustannie stająca się na naszych oczach jednością, a my jego - jednocześnie małą i potężną - częścią" - piszą posłowie.

Sejm "wyraził również satysfakcję", że Polska znalazła się w gronie ośmiu krajów z największą liczbą Nagród Nobla w dziedzinie literatury. "Powodem do radości jest to, że owo wyróżnienie upowszechnia polską literaturę na całym świecie i zasłużenie potwierdza jej wysoką pozycję" - podkreślono.
Sceptyczny wobec uchwały był poseł Konfederacji Grzegorz Braun. - Czy Sejm Rzeczypospolitej Polskiej jest krytykiem literatury, czy Sejm RP jest gremium, którego celem jest recenzowanie mądrych bądź głupich werdyktów jakichkolwiek gremiów urzędujących, chwała Bogu, poza granicami Rzeczypospolitej? - pytał z mównicy.
28. finał WOŚP. Olga Tokarczuk przekazała wyjątkowy przedmiot
Braun nazwał Tokarczuk "koniunkturalistką płynącą na fali politycznej poprawności". - Nie żądam, żebyście państwo podzielili mój punkt widzenia, nie żądam uznania mojego punktu widzenia, ale wy szanowni państwo nie gwałćcie tej znacznej jednak części narodu polskiego, który rozpoznał w Oldze Tokarczuk kosmopolityczną, antypolską agitatorkę - oświadczył.
 

czwartek, 23 lipca 2015


Ten blog poświęcony jest  promocji w Polsce innowacji i innowacyjnego myślenia które przez 25 lat transformacji nie miały szansy na realizacje ani techniczne ani na sukces rynkowy. Jednak wszystko wskazuje ze program dotacji UE na lata 2015 -2020 preferujący właśnie innowacje może to zmienić.
By tak jednak się stało musi również w całym społeczeństwie, a zwłaszcza  wśród polityków i samorządowców  powstać docenianie innowacji  oraz respektowanie obowiązującej  w Polsce od lipca 2000 ustawy -prawo  autorskie.
Niestety do dziś wiele samorządów nie liczyło się z prawem autorskim  czego najbardziej spektakularnym przykładem było wygranie z miastem Wrocławiem  w 2014 r sprawy sądowej przez autora krasnali wrocławskich Waldemara Frydrycha "Majora"  





Zmarnowane pieniądze i polityczne układy. Ciemna strona budowy autostrad w Polsce

24 października 2014, 15:20 | Aktualizacja: 24.10.2014, 16:13
Autostrada A2 w okolicach Nowego Tomyśla
Autostrada A2 w okolicach Nowego Tomyślaźródło: Bloomberg
autor zdjęcia: Bartek Sadowski
Tyle dróg budują, tylko nie ma dokąd jechać – miał przed laty powiedzieć Jan Himilsbach. Dziś aktualna jest pierwsza część tego stwierdzenia. Bo gęstniejąca z każdym rokiem pajęczyna autostrad i tras ekspresowych to jeden z większych sukcesów wolnej Polski.
W ciągu ostatnich 25 lat łączna długość dróg szybkiego ruchu powiększyła się prawie dziewięciokrotnie: w 1989 r. było ich raptem 335 km, a jeszcze w tym roku przeskoczymy barierę 3 tys. W tej chwili już tylko pięć unijnych krajów ma dłuższą łączną długość autostrad i dróg ekspresowych niż Polska – to Niemcy, Francja, Hiszpania, Włochy i Wielka Brytania.
Drogowy postęp jest oczywisty, ale podczas budowy popełniliśmy błędy, które nie powinny się zdarzyć. Nawet dawni ministrowie transportu oceniają bilans programu drogowego pozytywnie, ale nie bezkrytycznie.
– Z Krakowa, Katowic i Wrocławia drogami szybkiego ruchu jeszcze wciąż można się dostać do Warszawy tylko przez Berlin – żartuje Tadeusz Syryjczyk, minister w latach 1998–2000. A dzieje się tak, bo wciąż wybrakowane są ciągi tras S7 do Krakowa, S8 do Wrocławia oraz A1 na Śląsk. – Już niedługo psycholodzy będą badali, jak zachowuje się kierowca w tunelu z ekranów akustycznych – ironizuje Jerzy Polaczek, szef resortu transportu w latach 2005–2007.
A gdyby tak cofnąć czas? Co można było zrobić inaczej? Lepiej? Wnioski mogą posłużyć podczas budów dróg w ramach unijnego rozdania 2014–2020.

Polityczne decyzje

Specjaliści zgodnie przyznają, że problem jest z kolejnością. Często nie zaczynaliśmy od dróg, które są najpotrzebniejsze, ale od tych, które akurat najłatwiej było zbudować.
Trudne do zrozumienia jest, że Warszawa doczekała się dostępu do autostrady dopiero 23 lata od upadku komunizmu. Trasę A2 udało się cudem dociągnąć do stolicy na dwa dni przed pierwszym gwizdkiem Euro 2012. Wjazd samochodów na autostradę telewizje pokazywały, przerywając inne programy. – A przecież budowę sieci szybkich dróg należało zacząć od Warszawy, a nie na niej kończyć. Taki wniosek wynikał z wszelkich badań ruchu – podkreśla Adrian Furgalski z Zespołu Doradców Gospodarczych TOR.
Dlaczego wcześniej od Warszawy obwodnic doczekały się takie „metropolie” jak Garwolin czy Słupsk? Jak zły sen urzędnicy wspominają problemy z wyznaczeniem autostrady przez stolicę, mimo że korytarz pod nią został zarezerwowany już przed olimpiadą w Moskwie w 1980 r. Od lat 90. każda przymiarka do inwestycji powodowała gigantyczne protesty. Dlaczego tysiące tirów jadących z Lizbony do Władywostoku mają jeździć przed naszymi oknami – takiego argumentu używali przeciwnicy A2. Po latach przepychanek przepisy zmieniły się na bardziej proinwestycyjne. A żeby uspokoić nastroje, resort transportu podjął decyzję, że w Warszawie nie będzie autostrady A2, tylko ekspresówka S2 (częściowo w tunelu). Formalnie spadła ranga drogi, w praktyce dla kierowców zmiany były mało zauważalne. Tylko dlatego trasę S2 udało się dociągnąć w ubiegłym roku do Lotniska Chopina, a przetarg na przejazd pod Ursynowem jest w toku.
Inny absurd to autostrada A1. Choć liczy już łącznie prawie 400 km długości, to wciąż nie ma odcinka, na którym – według prognoz – ruch będzie największy: między śląskimi Pyrzowicami a Strykowem pod Łodzią. W ciągu ostatnich lat GDDKiA dokończyła za to odcinek północny A1: między Strykowem a Toruniem. Bez podłączenia do Śląska to autostrada na pół gwizdka. W dzień powszedni natężenie ruchu bywa tu tak małe, że na horyzoncie można nie zobaczyć żadnego auta (jedyny wyjątek to letnie weekendy, kiedy Polacy suną nad Bałtyk). – Pionowa oś północ-południe między Strykowem a Śląskiem powinna być priorytetem. Źle, że tak się nie stało – przyznaje Tadeusz Syryjczyk.
Dopiero teraz GDDKiA poszukuje wykonawcy A1 z Częstochowy do Katowic. Przetargi rozpisano, kiedy szefową resortu infrastruktury została pochodząca ze Śląska Elżbieta Bieńkowska. W ciągu ostatnich tygodni Dyrekcja podpisała też trzy umowy na skończenie A1 ze Strykowa w kierunku Piotrkowa, czyli budowę wschodniej obwodnicy Łodzi. To miasto będzie docelowo otoczone pierścieniem tras – A1, A2 i S14 – co jest w dużej mierze zasługą pochodzącego stąd ministra infrastruktury z lat 2007–2011 Cezarego Grabarczyka.
Nieprzypadkowo wspominam o patronach, bo budowa dróg to w dużej mierze polityczne decyzje. Na kluczowy odcinek A1 z Częstochowy do Piotrkowa Trybunalskiego wciąż nie ma pomysłu, bo jego ojcem chrzestnym mógłby być co najwyżej Edward Gierek. Tutaj planowana autostrada pokrywa się z gierkówką.Oczywiście ta od biedy może posłużyć jako łącznik między dwiema częściami A1. Problemem jest jej stan techniczny i fakt, że nie posiada bezkolizyjnych węzłów. Po nieudanych podejściach do budowy w systemie PPP (warunki zostały tak pomyślane, że nikt się nie zgłosił) albo powołaniu rządowej spółki, która wyemituje obligacje, temat umarł.
Może wystarczy więc gierkówkę wyremontować? – Z uwagi na prognozowane bardzo duże natężenie ruchu na północ od Śląska A1 powinna być budowana w parametrach autostrady. Odcinek z Częstochowy do Piotrkowa Trybunalskiego powinien być numerem jeden wśród prac na A1, a nie odcinek przy granicy z Czechami, w Gorzyczkach, który powinien zostać zbudowany w standardzie ekspresówki – zauważa Furgalski.
Na tym tle zaskakująco może też wyglądać decyzja o pociągnięciu autostrady A4 aż do granicy z Ukrainą. Dwa odcinki są jeszcze w budowie, z czego między Tarnowem i Dębicą pojedziemy w ciągu najbliższych dni. – Ten odcinek A4 jest mniej potrzebny niż A1 ze Śląska. Ale decyzja była podejmowana pod presją Euro 2012, a nie na podstawie prognoz ruchu – przyznają nieoficjalnie specjaliści w GDDKiA.

Obwodnica obwodnicy

Z badań natężenia ruchu zlecanych co pięć lat przez GDDKiA wynika, że wciąż największy problem z korkami mają Warszawa, Poznań, Gdańsk, Wrocław i Śląsk. Wszystkie mają w końcu dostęp do szybkiej sieci, ale nie zawsze jest to zrobione z głową. – Sytuacja Trójmiasta jest dramatyczna. S6 jako obwodnica powstała w układzie dwa razy dwa pasy. Dziś to jedna z najbardziej obciążonych obwodnic w kraju – mówi Robert Chwiałkowski ze stowarzyszenia SISKOM, które monitoruje inwestycje drogowe w Polsce. – Sytuacja jest na tyle poważna, że GDDKiA rozważa teraz budowę obwodnicy dla obwodnicy – dodaje.
Nawet na zachodnim odcinku Autostrady Wolności – to od czterech miesięcy nazwa A2 – jest problem. Bo Poznań dostał obwodnicę autostradową w 2003 r. – też w układzie dwa razy dwa pasy. W ciągu 10 lat ruch wzrósł z 8 tys. do 50 tys. pojazdów na dobę. Do 2018 r. planowana jest budowa trzeciego pasa. Ale absurd polega na tym, że akurat na tym odcinku nie ma rezerwy na trzeci pas, wiec wiadukty, estakady i węzły trzeba będzie wyburzać.
W ciągu miesiąca zostanie otwarta obwodnica Augustowa (ominie Rospudę). Sęk w tym, że droga nie spełni swojej roli bez sąsiedniej obwodnicy Suwałk – po minięciu Augustowa kierowcy będą się cofać z nowiutkiej obwodnicy na starą „ósemkę”. – Dla Suwałk wciąż nie ma decyzji lokalizacyjnej ani pozwolenia na budowę. Inwestycje są źle skoordynowane – ocenia Robert Chwiałkowski z SISKOM.
Jest kilka dróg, które powstały, chociaż w kolejce do finansowania czekały inne, bardziej potrzebne. Według Adriana Furgalskiego nie było konieczności budowy 50-km odcinka S22 z Elbląga w kierunku obwodu kaliningradzkiego, do przejścia granicznego Grzechotki, które zostało otwarte pod koniec 2010 r. Decyzja o budowie drogi zapadała, kiedy istniała szansa na normalizację kontaktów z Rosją (w planach było np. rozszerzenie ruchu bezwizowego). Inna droga szybkiego ruchu ponad stan – czyli mocno ponad prognozowane natężenie ruchu – powstanie na Pomorzu. W niejasnych okolicznościach do rządowych planów zostały dopisane drogi z tego regionu za prawie 5,5 mld zł, w tym ekspresówka S6 ze Szczecina do Koszalina. Problem w tym, że droga tej klasy – poza obwodnicą Koszalina – nie jest tu dziś potrzebna. Wyniki generalnego pomiaru ruchu z 2010 r. pokazują zaledwie od 7 do 10 tys. pojazdów na dobę.

Rozbuchane ekolobby

Takiego szczęścia – i dostępu do decydentów – jak Pomorze nie miało Podlasie, które jest drogową białą plamą. – W 1989 r. w Polsce było ponad 370 km tras ekspresowych i autostrad, a na Podlasiu zero. Dzisiaj mamy łącznie prawie 3 tys. szybkich dróg, a na Podlasiu zaledwie 42 km. Ten region nie ma szans dogonić średniej dla kraju przed 2040 r. – wylicza Adam Kulikowski, prezydent Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa.
Skoro niektóre regiony Polski są drogowo upośledzone z powodu braku pieniędzy, tym bardziej niezrozumiałe jest „bizancjum projektowe”. Eksperci zwracają uwagę, że polskie autostrady są często kosmicznie przewymiarowane – nierzadko pod dyktando ekologów.
Na autostradzie A4 między Rzeszowem a Dębicą na wysokości miejscowości Boreczek powstało przejście dla zwierząt warte 65 mln zł (za taką kwotę można zbudować średniej wielkości stację metra). To taka gigantomania, że internauci zastanawiali się, czy nad autostradą będą przechodzić stada dinozaurów i mamutów. A to przykład pierwszy z brzegu. Jak informowaliśmy w DGP, na węźle Radziejowice na trasie S8 powstała betonowa kładka o rozpiętości 60 m dla dużych zwierząt – np. łosi – która prowadzi nad trasą prosto na ogrodzenie zabytkowego parku. Koszt obiektu – 20 mln zł. Hit znajduje się nad S3 między Szczecinem i Gorzowem Wielkopolskim. To tu projektant zaplanował trzy przejścia bramowe dla nietoperzy. Można powiedzieć, że takie wymagania ma UE, a ponieważ to ona wykłada znaczącą część pieniędzy, więc my musimy się dostosować. Ale to nie do końca tak. W całej UE przed Polską takie kładki dla nietoperzy stosowane są tylko w Holandii, Wielkiej Brytanii i właśnie w Polsce.
Obiektem niekończących kpin są – także niekończące się – szpalery ekranów akustycznych. Z ich powodu 90-km kawałek A2 z Łodzi do Warszawy nazywany jest przez kierowców „autostradą w wannie”. Budowa odcinka pochłonęła 3,6 mld zł, z czego na ekrany poszła astronomiczna kwota 250 mln zł. Na przykład w Krakowie ekran dźwiękoszczelny ciągnie się między autostradą A4 a linią kolejową. To efekt drakońskich norm ochrony przed hałasem. I znowu: ekrany wcale nie zostały wymuszone przez Brukselę. Według ostrożnych wyliczeń od 2009 r. do 2012 r. absurdalnie rygorystyczne polskie normy zabezpieczeń przed hałasem wygenerowały niepotrzebny wydatek rzędu 1,5 mld zł. Zdaniem Ministerstwa Środowiska przy drogach wybudowanych od 2007 r. mogłoby ich być aż o 40 proc. mniej bez uszczerbku dla ludzi i środowiska.
Drogowymi historiami z zielonymi w tle można się przerzucać. Imponujący most w Mszanie z piramidami trzech pylonów został przerzucony nad strumykiem Kolejówka, który da się przeskoczyć suchą stopą (to kolejne ustępstwo na rzecz ekologów). W wyniku m.in. problemów projektowych budowa opóźniła się o kilka lat, a koszty samej przeprawy wzrosły trzykrotnie. Będą pokryte częściowo z gwarancji bankowej głównego wykonawcy, który na moście zbankrutował.

Klęska urodzaju

Od lat 70. do przełomu lat 90. w Polsce nie budowano prawie nic. Boom zaczął się 10 lat temu. Kiedy w majowy weekend 2004 r. Polska przystępowała do UE, autostrad było u nas trzy razy mniej, a tras ekspresowych sześć razy mniej niż dzisiaj. W latach 2004–2006 na infrastrukturę transportową w Polsce Bruksela przeznaczyła ponad 1 mld euro, a w latach 2007–2013 – kolejnych 20 mld euro. Była susza i nagle spadł deszcz pieniędzy. Potem doszła gorączka przygotowań do organizacji Euro 2012, która dodatkowo wymusiła kumulację zleceń w jednym czasie. Jeśli dodamy do tego politykę najniższej ceny w połączeniu z niedziałającym mechanizmem prekwalifikacji oferentów (wystartować w przetargu mógł prawie każdy), to mamy wyjaśnienie czarnej serii upadłości, która przeorała polską budowlankę jak koleiny gierkówkę.
– Z punktu widzenia perspektywy budżetowej 2014–2020 dobrze, że nie czeka nas żadna wielka impreza sportowa, bo dostawcy nie będą dyktowali cen wykonawcom – podkreśla Łukasz Bernatowicz, ekspert ds. inwestycji w BCC.
– Z powodu braku środków w latach 90. szybkie drogi powstawały w tempie kilkudziesięciu kilometrów rocznie. Gdybyśmy włożyli w drogi więcej pieniędzy w pierwszej dekadzie transformacji, wtedy inwestycje rozłożyłyby się w czasie bardziej równomiernie – mówi minister Syryjczyk.
Eksperci przyznają jednomyślnie: fatalnym błędem był system bramkowy. Według raportu Audytela od 2007 r. wydatki na zakup terenów, budowę punktów poboru opłat i ich utrzymanie przekroczyły 1,5 mld zł. To pieniądze wyrzucone w błoto, czego dowodem były korki przed dojazdami do punktów poboru opłat na A1 i A4 tego lata. To wtedy ówczesny premier Donald Tusk podjął histeryczną decyzję o podniesieniu szlabanów na koncesyjnym odcinku Toruń – Gdańsk w cztery sierpniowe weekendy. – Od początku poszliśmy w złym kierunku – powiedział DGP prof. Wojciech Suchorzewski z Politechniki Warszawskiej. – Pamiętam absurd towarzyszący opiniowaniu autostrady A2 na wlocie do Warszawy, gdzie rozważana była stacja poboru opłat Konotopa. Z prognoz ruchu do 2020 r. wynikało, że należy zbudować 24 bramki do poboru opłat! Pod względem wielkości powierzchni, która byłaby potrzebna do tej budowy, to byłyby dwa Stadiony Narodowe – przypomina. W tym roku wicepremier Bieńkowska zdecydowała o odejściu od systemu bramowego na rzecz elektronicznego poboru opłat. Słusznie, ale za późno. Niestety jej następczyni Maria Wasiak wciąż nie podjęła wiążących decyzji w tej sprawie.
A błędnych założeń jest więcej. – Przepłacaliśmy, budując bezkolizyjne węzły trąbki, żeby zmieścić stacje poboru opłat. Przy obecnych węzłach wymagających np. 270 stopni zwrotu, żeby skręcić w prawo (zamiast 90 stopni), to nadkładanie kilkuset metrów drogi. A rozwiązaniem powinny być tańsze i bardziej efektywne węzły typu karo – tłumaczy prof. Wojciech Suchorzewski.
Oczywiście nie myli się tylko ten, kto nic nie robi. Ale kwota niepotrzebnych wydatków jest szokująca. Za 1,5 mld zł na zbędne ekrany i 1,5 mld zł na zbędne bramki na autostradach można zbudować od podstaw 75 km nowej autostrady. Czyli wystarczyłoby na odcinek A1 z Piotrkowa do Częstochowy.

Tajne zapisy

Na dodatek nie wiadomo, czy uda się objąć nowym systemem elektronicznych opłat wszystkie odcinki – łącznie z koncesyjnymi. Bo system pomyślany jest tak, że Ministerstwo Infrastruktury ma pełnię władzy wyłącznie nad drogami, którymi zarządza GDDKiA. Barierą są tajne zapisy z umów koncesyjnych.
Aktualnie płatne odcinki zostały wybudowane na podstawie dwóch koncesji wydanych w 1997 r. – dla spółek Autostrada Wielkopolska na A2 i Stalexport Autostrada Małopolska na A4 – oraz jednej z 2004 r. (na A1 dla GTC). Dwie z tych umów wygasają w 2037 r., a jedna w 2027 r. Pieniędzy w kasie państwa nie było, więc strona publiczna sięgnęła po finansowanie zewnętrzne w postaci umów koncesyjnych. Ale dzisiaj trzeba za to słono płacić, a systemy rozliczeń są skrajnie niejasne i różnią się między sobą.
Na przykład 255-km odcinek Autostrady Wielkopolskiej składa się z dwóch części, które diametralnie różnią się pod względem umowy. Ze Świecka do Nowego Tomyśla stawki ustala minister, a spółka Jana Kulczyka pobiera od Skarbu Państwa stałą opłatę za dostępność. Na fragmencie z Nowego Tomyśla do Konina sama wyznacza wysokość stawek, zatrzymuje całość wpływów, z których autostradę utrzymuje. Na A4 Katowice – Kraków Stalexportu jest tak samo, z tą różnicą, że ta spółka autostrady nie budowała, tylko przejęła ją od strony publicznej (w stanie wymagającym modernizacji).
– W 2014 r. w ramach opłaty za dostępność autostrad Krajowy Fundusz Drogowy wypłaci koncesjonariuszom 1,6 mld zł. Rok wcześniej było to 1,3 mld zł, dwa lata wcześniej 1 mld zł. Szczegóły rozliczeń zostały decyzją rządu utajnione przed opinią publiczną – punktuje były minister Jerzy Polaczek. Jego zdaniem istnieje obawa, że Skarb Państwa daje się wykorzystywać koncesjonariuszom jak dojna krowa. – Korzeni patologicznej sytuacji trzeba szukać w latach 90. A konkretnie w słabym przygotowaniu inwestycji państwowych przy formułowaniu reguł gry ze stroną prywatną – zauważa.
Jak twierdzi, to ta mniej jasna strona programu budowy autostrad w Polsce. A wątpliwości jest więcej. – Ciekawe, dlaczego na odcinkach koncesyjnych wciąż nie ma elektronicznego poboru opłat od ciężarówek. Te fragmenty dróg są traktowane, jakby nie obowiązywały ich dyrektywy unijne – dodaje Jerzy Polaczek.
Pytania o błędy minionych lat są potrzebne, bo plany rządu są ambitne.Podczas exposé premier Ewa Kopacz zapowiedziała, że w latach 2014–2020 zbuduje w Polsce jeszcze 1770 km dróg szybkiego ruchu i 35 obwodnic miast za blisko 93 mld zł. To zapowiedź miła dla ucha kierowców. Ale część ekspertów twierdzi, że niedługo będą też mniej przyjemne. – Jestem przekonany, że jest kwestią kilku lat, kiedy rząd wprowadzi płatne ekspresówki też dla samochodów osobowych – twierdzi Robert Chwiałkowski. Wyjaśnia, że potrzebne będą pieniądze na utrzymanie dróg i kontynuację programu ich budowy, a przecież Bruksela w końcu zamknie kurek z pieniędzmi. To byłoby istne trzęsienie ziemi. Specjalista zastrzega jednak, że w przypadku inwestycji dofinansowanych przez Brukselę – po pierwsze – musi minąć co najmniej pięć lat od rozliczenia się z UE. Po drugie, musi ruszyć elektroniczny system poboru opłat, podczas gdy gołym okiem widać, że z jego wdrożeniem będą kłopoty. Zanosi się na to, że na przesiadkę do pendolino kierowcy mają jeszcze co najmniej kilka lat.